De gemeente, een herberg
Jan Hendriks heeft een gemeenteopbouwtheorie ontwikkeld waarin hij het beeld gebruikt van een herberg. Een goede gemeente is een gastvrije gemeente waarin mensen met elkaar in gesprek gaan en elkaar de ruimte geven. Waar iedereen een warm thuis vindt. Hij noemt dit ook wel het Open Kerkmodel. Hij schetst de kerk als open venster naar de buitenwereld: de buitenwereld kan vrijelijk naar binnenkijken en de kerk heeft oog voor wat er in de samenleving gebeurt. Geen verborgen agenda's, stiekeme achterafkamertjes, maar oprechte betrokkenheid bij elkaar.
Dat valt nog niet mee want, zo zegt Hendriks, ons kerkelijk bestel is een hiërarchisch model, waarbij de samenleving bestaat uit twee groepen mensen: de Sterken en de Zwakken. De Sterken maken beleid en bepalen wat er gebeurt binnen de kerk. Zij zien weliswaar om naar hun Zwakkere broeders en willen hen wel helpen, maar dan wel onder hun condities. Zij voelen zich superieur en helpen hen omdat ze medelijden met hen hebben. Zien zij wel de persoon die iemand is? Nee: volgens Hendriks hebben de Sterken de neiging de Zwakken een label op te plakken: alleen de handicap wordt gezien en niet de mens achter de handicap. Door deze superieure houding komt er geen echt gesprek op gang en leven de Sterken en Zwakken langs elkaar heen.
Herkenbaar? Voor ons als projectgroep wel. Wij zien dat kerkelijke gemeentes van goede wil zijn en best wel iets willen betekenen voor mensen met een verstandelijke handicap. Er wordt van alles ondernomen voor hen en deze pogingen worden in dankbaarheid en met stralende, blije gezichten aanvaard. Iedereen tevreden: de Sterkere, want het is immers fijn om iemand te helpen, en de Zwakkere, want zij hebben een paar fijne uren gehad. Fantastisch, al die initiatieven, maar is dit wat er wordt bedoeld met de Herberg?
Als wij dit beeld leggen naast het beeld dat Hendriks schetst van een gastvrije kerk, dan valt er nog veel te winnen. In een afstudeerscriptie die theologiestudente Bettie Woord schreef in het kader van ons project, schetst zij de keerzijde van het individualisme. Er zou, zo zegt zij, steeds meer behoefte komen aan een plaats waar je écht gastvrij onthaald wordt. Een plaats waar je gewoon jezelf kunt zijn, waar je bij naam gekend wordt, waar ruimte is voor jouw verhaal. Hierbij benadrukt ze ook de wederkerigheid en gelijkwaardigheid: ieder heeft zijn verhaal: de ene keer luistert de ene mens naar de andere en de andere keer omgekeerd. Zo komt er pas echte ontmoeting tot stand.
Hoe is het met uw eigen gastvrijheid gesteld? Hoe kunnen we als bewoners van één wijk er daadwerkelijk voor elkaar zijn? Hierover gaan we het komende jaar met elkaar in dialoog, houdt u de aankondiging in de gaten? Om alvast een voorproefje te krijgen, kunt u het testje elders in dit dossier doen. Wellicht herkent u hierin een dilemma waar velen mee worstelen.