Een verslag van het laatste bezoek aan Bulgarije, juni 2010:

PhiladelphiaSupport vindt het belangrijk om betrokken te zijn bij mensen met een verstandelijke beperking in landen waar minder mogelijkheden zijn dan in Nederland. Een paar jaar geleden is in samenwerking met de Bulgaarse organisatie Baliz een project gestart, gericht op deskundigheidsbevordering binnen ouderverenigingen. Enkele malen per jaar reizen twee medewerkers van PhiladelphiaSupport af naar Bulgarije om een cursus of training te geven.

Jonnie Bosch is als projectleider al jarenlang betrokken bij projecten in Bulgarije en in andere Oost-Europese landen. Bij elke training neemt zij een andere collega mee, zodat de betrokkenheid bij het project breed wordt gedragen binnen de organisatie. Dit keer was Jolanda den Hartog de gelukkige! Enthousiast deelt zij haar ervaringen met ons.

De voorbereiding
We boekten een heel goedkope vlucht en planden een dag om het programma voor te bereiden. Het moest een training worden waarin mensen aan het denken worden gezet en met concrete plannen het land in kunnen. Kortom; we bedachten ideeën over visie en missie en het SMART maken daarvan.

Naar Bulgarije
Het is zover! We landen aan het einde van de middag in Sofia en gaan naar een eenvoudig, maar keurig hotel in het centrum. Gelukkig hebben we nog even tijd voor een wandeling door de stad waar ik nog nooit ben geweest. Daarna gaan we lekker ergens eten en praten het programma van morgen door.

Dag 1
8.30 uur
We worden opgehaald door ons tolkenechtpaar Elena en Atanas. Beiden hebben in Nederland gestudeerd en kunnen dus het Nederlands in het Bulgaars vertalen en andersom. Wat een luxe! Bovendien zijn ze erg betrokken en enthousiast. Tijdens de hele cursus helpen ze spontaan mee door het doen van extra vertalingen, het klaarleggen van spullen, enz.

Na circa 2 uur rijden door de Bulgaarse binnenlanden (wat een ruimte, wat een rust) komen we aan in een klein dorpje in 'the middle of nowhere'. Het gebouw ziet er aan de buitenkant verlaten en onverzorgd uit, maar aan de binnenkant blijkt het een keurig gerenoveerd gebouw te zijn; het Nationaal Instituut van Statistiek. Met prima vergaderlocaties, slaapkamers voor alle gasten en een kantine.

Jonnie en ik leggen voor de 25 mensen die zich hebben aangemeld de spullen klaar. Al snel blijkt dat er 33 deelnemers verwacht worden, waaronder 10 mensen met een verstandelijke beperking. Dat vraagt even wat flexibiliteit... Als we daadwerkelijk starten, zijn er 20 mensen aanwezig ... "Ach, zo gaat dat in Bulgarije", wordt mij verzekerd. "De rest komt straks".

11.00 uur
We heten iedereen van harte welkom en doen een korte kennismaking. De directeur van Baliz, Sonya, vertelt wat over Baliz en het belang dat zij ziet in ouderverenigingen en in organisaties van mensen met een verstandelijke beperking of 'selfadvocasygroups', zoals zij die noemen.

De eerste opdracht luidt: "wat is je droom? Stel: je wordt morgen wakker en alles is anders in Bulgarije: er is veel geld er zijn vele mogelijkheden. Hoe ziet het leven er dan uit voor mensen met een verstandelijke beperking?". De deelnemers moeten even nadenken, dit is niet zoals zij gewend zijn dat een cursus verloopt; een leraar vertelt en een leerling luistert en schrijft. Maar al snel gaat iedereen aan de slag en hangen er overal blaadjes of tekeningen met dromen aan de muur. Mooi en ontroerend om te lezen.

14.00 uur
Na de lunch gaan we aan de slag met missie (waar sta je voor) en visie (waar ga je voor) als selfadvocasygroup. Als voorbeelden nemen we de missie van Amnesty International, de CG-raad en Coca-Cola. Per organisatie laten we de deelnemers nadenken over waarden, normen, woordkeuze en formulering. Ze vinden het lastig, maar ook boeiend om te doen. Heel intensief gaan ze met elkaar aan de slag, zetten hun eerste gedachten op papier en doen inspiratie op bij elkaar.

De mooiste missie werd wat mij betreft geformuleerd door Alexander, een jongeman met een verstandelijke beperking: "dat mensen met een beperking er gewoon bij horen. Dat ze werk hebben, een salaris en een pensioen. Dat ze mensen laten glimlachen. De samenleving heeft ze nodig!".

Na deze wat filosofisch getinte opdracht gaan we praktisch aan de slag met een negenstappen- opdracht aan de hand van een opzet van Baliz en met het schrijven van een persbericht.

19.00 uur
We eten 's avonds met elkaar in de kantine een heerlijke voedzame maaltijd. Met koude joghurtsoep met knoflook als voorgerecht (smaakt goed hoor als het zo warm is!), een hamburger in saus èn een flesje Pepsi Cola (Coca Cola heeft het ondanks de prachtige missie niet gered in Bulgarije...).

Dag 2
10.00 uur
We starten met het nadenken over problemen en bezwaren die van binnenuit en van buitenaf op je af kunnen komen als selfadvocasygroep. We laten de deelnemers zelf praktische problemen en ideologische bezwaren bedenken èn oplossen. Alle uitkomsten worden gekopieerd, zodat iedereen met een berg vol tips weg kan. Tot slot mogen de groepen met elkaar een SMARTactieplan maken, waarin ze één actiepunt helemaal uitwerken.

En dan wordt er ook nog spontaan door de voorzitter van Baliz een selfadvocasygroep opgezet voor en door mensen met een beperking zelf. Alexander wordt gekozen tot voorzitter. Dat is prachtig slot van deze mooie en intensieve dagen!

13.00 uur
Na vele omhelzingen en mooie dankwoorden reizen we terug naar Sofia, waar we in het pas geopende koffiehuis van Atanas en Elena een ijskoffie drinken. We gaan nog wat eten en duiken vermoeid, maar voldaan ons bed in.

Dag 3
8.00 uur
's Morgens staan we bijtijds op om via de verkeerde vertrekhal, op tijd bij de incheckbalie aan te komen. Helaas moeten wachten vanwege vertraging, maar dat heeft niemand door in Nederland. Daar lijkt de tijd even stil te staan, omdat iedereen aan de TV gekluisterd zit vanwege een voetbalwedstrijd! En wij? Wij luisteren mee via de autoradio!

Een terugblik
Dit waren bijzondere dagen voor een regioconsulent. Ik heb een heel ander stukje van Europa gezien. Ondanks de beperkte middelen heeft men een enorme drive om kansen te grijpen en deze succesvol te benutten. De enorme betrokkenheid en hartelijkheid heeft me verwonderd. En ook de vanzelfsprekendheid waarmee mensen met een beperking gewoon deelnemen aan een cursus. De deelnemers hebben stappen gezet en kunnen verder aan de slag met de onderwerpen die aan de orde zijn geweest. Geweldig!